Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
| Gebelik Takibi ve Mongol bebek taraması |
-Son 15 yıl içinde ultrasonografinin kadın doğum hekimliğinde kullanılmaya başlaması ile birlikte yeni bir çağ açılmıştır. Önceleri-fazla zaman önce değil,1980li yıllarda bebek gelişimi anne karnının mezure ile ölçümüyle değerlendiriliyordu. Günümüzde yapılan mongol çocuk taramalarından klasik bebek ağırlık ölçümlerine kadar birçok tetkik yapılmadan biz 20 yaşın üzerindekiler dünyaya geldik.Şu anda ise bebeğin serçe parmağının ortasındaki kemiğin diğerlerinden ufak olup olmadığı tartışılıyor. -Ancak o zamanlarda da değişmeyen şey hamilelik takibinde asıl önemli olanın hasta ile doğum hekimi arasında geçerli olan kontrat olduğudur. Yani takip şekli o zamanın modern hekimliğine uymak şartıyla doktor hastasına doğum sonuna dek olabilecek her türlü sorunda yanında olacağını taahhüt etmektedir. Bence de asıl güzel şey de bu söz üzerine kurulan bağdır. -Hamileliğin ve doğumun nasıl seyredeceğini kimse önceden bilemez. Bunu hasta,eşi ve doktorlarının beraberce çıktıkları bir yolculuk olarak düşünebilirsiniz. Şoför koltuğunda bulunan hekim kaza olmamasını %100 olarak garanti edemez ama tüm trafik kurallarına (çağdaş ve modern tıbbın gerekliliklerine) uyarak, ufak sorun olsa da, büyük kaza olsa da doğru olanı hemen yapacağını,anne ve baba adayının her zaman yanında olduğunu hissettirmelidir. Bu güven üzerine her şey kurulabilir,inşa edilebilir. -Bence gebelik takibinin esasını doktor ve hastası arasında kurulması gereken bu bağ belirlemelidir, anne adaylarının en çok dikkat etmeleri gereken konu bunu hissedip hissetmemeleridir. -Hamileliğin takibindeki diğer konular klasik teknik konulardır. Ülkeler ve doktorlar arasında maddi ve teknik,tıbbi yeterliliğe bağlı olarak az çok farklılıklar olabilir. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan her işlemin parasal önemi çok önemli olduğundan normal sigortalı gebeler hamilelik boyunca sadece 2 kez (10.hafta ve 28.hafta) ultrasona girmektedirler. Avrupanın birçok ülkesinde durum çok farklı değildir. -Kendi uyguladığım gebelik takibini şöyle özetleyebilirim. -İlk 3 ay(12 hafta) 3 haftada bir -Diğer aylar 4 haftada bir -30. haftadan sonra yine 3 haftada bir ultrason muayenesi -Hemen hemen her muayenede kan ve tam idrar tetkiki,ağırlık ve tansiyon takibi -Bir kez kan grubu,Hepatit B tetkikleri -10. hafta civarında toksoplazma,kızamıkcık (Rubella),citomegalovirüs (CMV)ve uçuk virüsünün hamilelik sırasında geçirilip geçirilmediğinin araştırıldığı kan testi (TORCH) -11-14. hafta arası mongol bebek taraması olan ikilitest (USG ile ense kalınlığı ölçümü ve kan testleri) -İkili test yapılmamışsa 16. haftada üçlü test(kan testi) -18.-24. hafta arası ayrıntılı üst düzey (mümkünse 4 boyutlu) ultrasonografi (Başka bir merkezde) -24.-28. hafta arası gizli şeker hastalığı taraması olan 50 gr ile glikoz tarama testi -Özellikle normal doğum isteyenlerde 32. hafta civarında vaginal hastalık kültür testi -Erken doğum riskini belirlemek için USG ile rahim ağzı ölçümü Üst düzey USGnin amacı: 1.Daha ayrıntılı ve kaliteli görüntüler ile bebek tüm organlarının taranması 2.Mongol bebek(down sendromu) açısından daha üst düzey tarama (burun kemiği,serçe parmak orta kemiği gelişimi vs.) 3. Anneden bebek eşine(plasenta), bebek eşinden göbek kordonuna ve bebeğin beynine giden damarlardaki kan akımını ölçerek gerekirse uygun tedavileri uygulayabilmek 4. Normal USG ile saptanamayan ve yaşam ile bağdaşmayabilecek kalp anomalilerini tanımak (En önemlisi) 24.-28. hafta arası gizli şeker hastalığı taraması olan 50 gr ile glikoz tarama testi -Özellikle normal doğum isteyenlerde 32. hafta civarında vaginal hastalık kültür testi Mongol bebek taraması (Down sendrom) -Bir kromozom hastalığı olan Mongolizm (Down sendromu) doktorları teşhisde en fazla zorlayan hastalıklardan biridir. Bunun nedeni bu bebeklerin 1/3ü ultrason muayenesinde normale çok yakın-hatta normal - bulgular verebilmektedirler (Diğer 2/3ü zaten ciddi bulgu verir ve doktorlar şüphelenebilir). Anne ve baba adaylarının dolayısıyla doktorların kabusudur denebilir. -Fazladan 21. kromozomu olan bu bebeklere mongol denmesinin nedeni, ister türk, ister,amerikalı, ister japon olsunlar çekik gözlü olmalarıdır. Hemen hepsi zeka özürlüdürler (Çok özel bakımla, özel durumlarda ortaokul seviyesine gelebilirler). Dilleri büyük gibi gözükürler, duygusal gelişimleri iyi olabilir. Aileler açısından ciddi sosyal bir sorun oluştururlar. -35 yaş sonrası annelerde görülme sıklığı artar (yaklaşık 1/350) ve 38 yaş civarında 1/175 civarında sıklığa ulaşır (Yani 38 yaşında doğum yapan her 175 anneden birinde mongol bebek dünyaya gelebilir.) Ancak erken yaşta doğum daha fazla olduğundan doğan Down sendromlu bebeklerin 3/4ü 20li yaşındaki annelerdir. -Hangi tanı yöntemi kullanılmış olursa olsun ,tüm testler negatif çıksa da ,en iyi ultrason ile dünyanın en iyi hekimleri inceleme yapsalar da bebek mongol doğabilir. Özellikle mozaik denen ara formları doğum sorasında bile dış görünüşlerinden tanımak zordur, sadece kanda kromozom testleri ile tanı konabilir. . Anne ve babalar erken dönemde genellikle doktorları suçlarlar. Bu tür vakalar doktorlar için kötü bir piyangodur ama yapacak bir şey de yoktur. Düşük riski olan amnisentez ve koryon villus biopsisi dışında , %100 kesinlikle belirleyiciliği olan bir yöntem henüz yoktur. Bu gerçek hastalara önceden söylenmelidir. Belki yakın bir gelecekte anne kanına karışmış bebek hücreleri tam doğrulukla tespit edilebilecek ve bu risk ortadan kalkacaktır. Günümüzde ise kabus devam etmektedir. -Tanı yöntemlerini şöyle özetleyebilirim. -9.-12 hafta arası bebek eşinden USG eşliğinde doku alma (Koryon villus biopsisi). Bazı riskleri olduğundan sadece özel durumlarda uygulanır (Örneğin daha önce mongol bebek doğurmuş olma, vs). -11-14. hafta arası ikilitest (Kanda 2 hormon-PAPP-A ve free bHCG -bakılması ve USG ile bebek ense kalınlığı ölçümü) ...........%5 yalancı(+) oranında %85 doğruluk -15-22. hafta arası üçlü test (Sadece kan testi-AFP,uE3 ve HCG hormon tayinlari) ...........%5 yalancı(+) oranında %69 doğruluk -İmkan var ise ikili ve üçlü testi birleştiren integre test (integrated test) ...........%5 yalancı(+) oranında %94 doğruluk -Gerekirse ve imkan varsa 15.-22.haftalarda dörtlü test (Kanda AFP,uE3, HCG ve İnhibin-A tayini) ...........%5 yalancı(+) oranında %76 doğruluk -16. haftada amniosentez ile bebek etrafındaki sıvıdan örnek alma (Amniosentez). Özellikle 35 yaş sonrası hamilelerde veya riskli sonuç çıkmış ikili veya üçlü test varlığında yapılır. %0.5 olasılıkla sağlam bir bebek bile olsa düşük yaptırma riski vardır. -20.-24. haftada bebek kordonundan kan alma(Kordosentez). Riski çok fazla olduğundan (%1-5 düşük riski) sadece özel durumlarda uygulanır. -18.-24. arası yapılan üst düzey USG tetkiki. -Genel ultrason muayenesinde şüphelenebilecek bulgular şunlardır. -Down'lı bebekler genellikle biraz daha düşük kilolu bebeklerdir. -Tüm uzun kemikleri diğer kemiklere göre biraz daha kısadır . Özellikle üst kol ve üst bacak kemiği ölçümleri alt sınırda çıkar -Kafa biraz yuvarlaktır(Normalde daha elipsoid olur) -Nispeten daha az hareket ederler, genel kas gevşekliği vardır. -Dilleri büyük olduğundan ve çene kasları zayıf olduğundan USG muayenelerinde ağız genellikle açık izlenir. -Böbreklerde hafif genişlemeler -Beyinde ufak pleksus koroideus dene kistler (%5) -Barsak hareketlerinde yavaşlamaya bağlı olarak barsaklarda hiperekojenite -İleri derecede USG de saptanabilecek anomaliler -El serçe parmağı orta kemiğinde diğer kemiklerden daha az gelişme -Burun kemiğinde daha az gelişme -Kalça kemiği açılarında farklılık -Kalpte ultrason ışığını fazla yansıtan odak( İntrakardiak hiperekojenite) -Kalpte ufak veya büyük anatomik hastalıkların tespiti |
|
Copyright © 2007 Dr.Selçuk Somer