Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
| İnfertilite üzerine |
-Düzenli adet gören ve düzenli cinsel ilişkisi olan bir çiftte 12 ay geçmesine rağmen hamilelik olmamışsa burada bir problemin varlığından şüphelenilebilir ve bir uzmana gitmekte fayda olabilir. -İnfertilite seneler geçmesine rağmen düşük olmuş ancak canli bebek sahibi olamama durumudur. Kısırlık (sterilizasyon) ise hiç hamile kalamamış olmaktır. - Her kadının yumurtalığının yaşı kendi yaşından farklı olabilir. Yumurta ömrü önceden kurulmuş bir saat gibidir. Belli bir yaşta aniden veya yavaşça biter. Yumurtalıklar ultrasondaki görünümleri ve adetin belirli günlerinde (3.4. veya 5. günü) yapılan FSH,LH,E2 testleri ile değerlendirilebilirler. Yine de en iyi değerlendirme ilaçlara verdikleri yanıtlardır. Yaş en önemli faktördür. Hormon sonuçları veya görünümleri ne olursa olsun , yaşla birlikte yumurta kaliteleri düştüğü için hamilelik olsa da düşük oranı artabilir. -İnfertilitenin çeşitli sebepleri vardır. Değişik rakamlar olsa da kısaca 1---%30 erkek hastalıkları (Erkek tüplerinin tıkanıklığı, doğuştan sperm yokluğu,sperm hareketlerinin veya tipinin bozukluğu,ereksiyon olamama,erken boşalma vs.) .Kadın hastalıkları ile birlikte de olması az değildir.Tedavisi üroloji uzmanlarınca yapılır. En az 3 en çok 5 günlük cinsel perhiz(boşalmanın yasak olması) sonrasında yapılabilecek basit bir spermiogram testi ile önemli oranda bilgi sahibi olunabilir. Erkek tedavisi ürologlar tarafından belli bir seviyeye getirildikten sonra, gerekirse aşılama veya tüp bebek denenebilir. Erkek infertilitesinde başarı oranları bu yardımcı üreme teknikleri(ART=Artificial Reproductive Technics) ile yüksektir Özellikle Tüp bebek yönteminde başarı yüksektir. ---Spermiogram değerlendirilmesi: Spermler bir orduya benzetilebilir. Bu ordunun 3 özelliği de olmalıdır. 1. asker sayısı önemlidir. 20-30 milyon ccde yeterli kabul edilir.2. Ordu ileri doğru gidebilmelidir.Yerinde sayan bir ordu sayı ne olursa olsun işe yaramaz. İleri hızlı ve yavaş hareketlilik oranının %30-50 arası olması yeterlidir. 3. Ordunun ve askerlerin görüntüsü önemlidir. Kolu,bacağı olmayan ordu yine işe yaramaz. Morfolojilerini değerlendiren başlıca iki kriter vardır. İlki Dünya Sağlık Örgütü sınıflamasıdır ve WHO sınıflaması denir. (%80 normal görünüm normaldir). Diğeri Kruger sınıflamasıdır. %14 üstü iyi,%8-14 iyi prognoz, %4-8 kötü prognoz,%4 altı çok kötü prognozdur. 2---%40 kadın hastalıkları /Asıl uzmanlık alanıma giren bu konu oldukça geniş ve tartışmalar ansiklopedilere sığmayabilir. En basit hali ile söylemek gerekirse… A- En sık sebep yumurtlama bozukluklarıdır. Tedavisi basit ağızdan ilaçlar veya daha pahalı olan iğne tedavileridir. Başarı şansları yaşa bağlı olarak yüksektir. -Yumurtlama bozukluklarını araştırılırken bir hekim olarak en çok korkulan erken menapoz gibi durumları atlamamaktır. Yumurtalık fonksiyonlarını değerlendirmek ayrıca tüp bebek tedavisi önerilen hastalara da yapılması gereken en önemli işlemdir. 2 veya 3 şekilde yapılır. Bunlar a: Kanda bakılan FSH, LH,E2 hormon testi. Adetin 3.4. veya 5. günü bakılmalıdır (Prolaktin,TSH testleri de eklenebilir.) b: USG ile yumurtalık görünümü c: Yumurtlamayı sağlayan ilaçlara yumurtalığın cevabı (Sadece yardımcı üreme teknikleri uygulanan hastalarda geriye dönük bir test olarak değerlendirilir.) -Yaşa bağlı yumurta kalitesinin bozulması özellikle 40 yaşından sonraki hamile kalamamanın en sık sebebidir. Bazen hormon testleri ve USG görüntüsü iyi olsa da, ilaçlara yumurtalıkların cevabı iyi kötü olsa da , oluşan yumurtalarla gebelik meydana gelemez. B-Endometriozis gibi hastalıklar gizli,sinsi sebeplerdir,ameliyat ile tanı konabilir ve tedavi edilirlerse başarı şansları yüksektir. C-Tüplerin tam,yarım,tek veya çift taraflı tıkanıklığı tedavi şansları ameliyat,aşılama vs ile düşüktür. Ancak tüp bebek (IVF)de en çok başarı elde edilen gruptur . Histerosalpenjiografi ile kolayca tanı konabilir. Rahim ve tüple için a: Hidrosonografi (Rutin jinekolojik USG yapılırken rahim içine sıvı verilerek tüplerden geçiş izlenir. Pratik ve ucuz olması avantaj iken, geçiş izlenmediğinde histerosalpenjiografiye gerek duyulması ve güvenilirliğinin fazla olmaması dezavantajıdır.Ayrıca spazm nedeniyle yanlışlıkla tüplerden geçiş olmayabilir.) b:Histerosalpenjiografi (Teşhis için ilaçlı opak bir madde rahim ağzından basınçla verilerek tüplerden geçiş olup olmadığına bakılır. Tıkalı yeri kesin belirler. Ancak çok ağrılı olgularda spazm nedeniyle yanlışlıkla her 2 tüp tıkalı çıkabilir. Ancak bu durumun da özel bir görüntüsü vardır ve şüphelenilebilir.) c: Histeroskopi+laparoskopi (Pahalıdır, gerçek bir operasyondur, teşhis kesindir ve gerekirse tedavi aynı seansda uygulanabilir. Spazm olma olasılığı genel anestezi altında yapıldığından yoktur.) 3---%30 sebebi bilinmeyen infertilite/Çoğu zaman çiftler arasında en fazla kafa karışıklığı ve moral bozukluğu yaratan durumdur. Bir sebep olunca tedavi şekli ve bu tedaviye çiftlerin kendilerini hazırlamaları daha kolaydır. Halbuki bu durumda stres belki de daha önemli olduğunda ve yok edilemediğinden daha çok sorun yaşanabilir. -Çoğu en sonunda tüp bebek merkezlerine gitmek zorunda kalırlar. Kendiliğinden hamile kalma özellikle eşlerde "boşverme" psikolojisi oluşunca sık rastlanır. |
|
Copyright © 2007 Dr.Selçuk Somer