Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
| Lohusalık |
Doğum Sonrası Kadın Sağlığı - Birçok kadın, doğum sonrasını artık rahatlayacağı bir dönem olarak düşünür. Gebelik sona ermiş, heyecanla beklenen doğum olmuş ve hayatınıza bir küçük insan daha katılmıştır. - Bu küçük insan annenin hayatının odak noktası oluverir. Anne-baba ve bebeğin birbirini tanıması, anlaması ve birlikte yaşamaya alışmaları anneye diğer günlük faaliyetlerinin yanı sıra bir sürü yeni sorumluluk getirir. Ve bu süreçte anneler çoğunlukla kendilerini unuturlar. Oysa, en az bebek kadar onu dünyaya getiren annenin sağlığı da önemlidir. Annenin sağlığı, üzerine titrediği bebeğinin sağlığını ve mutluluğunu doğrudan etkiler. - Unutmayın, sizin mutlu olmanız bebeğinizin de mutlu olması demektir. Her annenin doğum yaptıktan sonra bebeğini kontrol ettirdiği gibi kendisini de sağlığı açısından kontrol ettirmesi gerekir. Doğumdan sonraki iki ay içinde lohusanın doğum sonu kontrolü yapılmalıdır. Kontrol için 3 aydan uzun bir süre geçirilmemelidir. Doğumdan Sonra İlk Günler - Normal bir doğumdan sonra birkaç saat içinde yataktan kalkabilirsiniz. Olabilecek en erken zamanda ayağa kalkmak ve hareket etmek kan dolaşımı için olduğu kadar bağırsakların iyi çalışması için de yaralıdır. Birçok hastane normal doğum sonrası 24 saat içinde anneyi taburcu etmektedir, ama bu günlük hayatınıza hemen başlayacaksınız demek değildir. Doğumdan sonra, özellikle ilk günlerde yorulmamalı ve dinlenmelisiniz. Aksi takdirde kanama ve ağrılar artabilir. Yüksek ateşte (38 derece ) kesinlikle doktora danışmak gerekir. - Emzirmenin başlangıcında memeler acıyabilir. Bebek doğru emiyorsa bu acı giderek azalabilir ve bebek emdikçe tümüyle geçer. Bebek memelerdeki sütü boşaltacak şekilde sık sık emzirilirse memelerdeki süt birikimine bağlı anneyi rahatsız edecek şişlikler, kızarma ve ağrı olmaz. Olduğu takdirde sütü boşaltmak, emzirmeden önce sıcak su ile pansuman ya da banyo yapmak, emzirdikten sonra memeleri soğuk su ile pansuman yapmak şikayetleri azaltır. - Ev işlerinizi varsa diğer çocuklarınızın bakımını eşiniz, akrabalarınız, arkadaş ya da komşularınızla paylaşmak işinizi kolaylaştıracaktır. Destek alamadığınız durumlarda ise önceliği bebeğinize ve kendinize vermeniz en iyisidir. Anne olmak kadının hayatında çok büyük değişikliktir. Eşiniz de aynı değişimi baba olarak yaşayacaktır. Evin alışılmış düzeninde değişikliklere uyum sağlamak evdeki her birey için yeni bir anlayış ve özveri gerektirir. Anne ve baba doğum sonu zevkleri ve zahmetleri paylaştıkları ölçüde yaşam kolaylaşır. Doğumdan sonraki ilk günlerde bazı kadınlar nedensiz üzülebilir, aniden ağlamaya başlayabilirler. Birdenbire artan sorumluluklar endişe duymaya neden olabilir. Özellikle sütün gelmeye başladığı dönemde görülen bu tür inişli çıkışlı duyguların sorumlusu vücuttaki hormonal değişiklikler olabilir. Bebeğinizle birbirinize alıştıkça ve kendinize güveniniz arttıkça bu türden duygular azalmaya başlar. - Diğer annelerle korkular ve duygular üzerinde konuşmak kendinizi daha az yalnız hissetmenizi sağlar. Eşin, arkadaşların ve ailenin desteği bu dönemi daha kolay atlatmanıza yardımcı olur. Ama, daha fazla yardıma ihtiyacınız olursa doktorunuza ya da bir psikoloğa başvurunuz. Doğumdan Sonra Vücudumuzda Neler Olur? - Doğumdan sonra gebelikte büyümüş olan rahim yavaş yavaş küçülmeye başlar. Bu amaçla da sık sık kasılır. Doğumdan sonra yuvarlak, sert bir kitle halinde karın bölgenizde elinize gelen rahminiz 10 gün sonra küçülür ve artık elinizle hissedemezsiniz. Kırk gün sonra tümüyle eski haline dönmüş olacaktır. Bebeğinizi emzirmek bu sürecin hazırlanmasına yardım eder. Kasılmalar fazla olabilir ve rahatsız edebilir, ama birkaç gün içinde azalacaktır. Doğum sonrası ilk günlerde kanlı, miktarı fazla adet kanaması gibi, sonra pembe, daha sonra kahverengisimsi bir akıntı olur. Birkaç hafta sonra rengi beyaza döner. Hijyenik bağınızı 6 saatten kısa sürelerle değiştirmelisiniz. Eğer kanama anormal ölçüde fazlalaşırsa, ateşiniz çıkarsa ya da akıntınız kötü kokuyorsa doktora başvurunuz. - Doğumdan sonraki ilk bir ayda “kırk sonu” da denilen, adet kanamasına benzer bir kanama olabilir. Bu kanama adetlerin başladığını göstermez. Bebek yalnız anne sütü ile besleniyorsa genellikle ilk 6 ay ayda adetlerin başlaması ve düzenli olması beklenmez. Telaşlanmamak gerekir. Zamanla düzene girecektir. 18 aya kadar adet görülmediği de olabilir. Doğum Sonu Kanaması Nasıl Azaltılabilir? - Doğum sonrası olan kanamanın azaltılması için karın masajı yapılır. - Rahim gebelikte içinde bebek bulundurduğu için normal ölçülerden çok daha fazla büyür. - Siz elinizle karından aşağıya doğru rahimi sıkıştırarak masaj yapabilirsiniz. Masajlarda ağrı hissedilmez ve hiçbir zararı da yoktur. Dikişli Doğum Yapıldıysa Doğum Sonu Dikişlerin Temizliği - Dikişler için en iyi bakım temizliktir. - Tuvalette taharetlenirken her zaman önden arkaya doğru temizlenin. - Taharetlenmede eczaneden alacağınız özel olarak hazırlanmış solusyonlar faydalıdır. -Dikişler 7- 10 gün sonra artık acımayacak, iyileşecektir. Fazla ayakta durmak, yatarak dinlenmemek dikişlerin iyileşmesini geciktirir. Ağrıya neden olur. -Dikiş yerlerinde kızarıklık, akıntı ve şişme varsa iltihaplanmış olabilir. Doktora başvurunuz. -Dikiş yerlerinde ağrı, hassasiyet varsa günde iki kere masa lambasıyla ısıtabilirsiniz. Doğum Sonrası Beslenme -Eski vücut ağırlığınıza hemen dönmek için acele etmeyiniz. Bu süre 6 ay ya da fazla sürebilir. Bebeğinizi emziriyorsanız eski formunuza daha kolay dönersiniz. Doğum sonrası karın büyümesine ve sarkmasına karşı karnı sarmanın veya korse kullanımının yararı yoktur. Emzirmenin yanı sıra, özel olarak yapılan beden hareketleri karın adelelerini kuvvetlendirerek bu durumun giderilmesini kolaylaştırır. -Anne aşırı kilo aldıysa, her ay 2 kilo kaybedebilir. Ayda 2 kilodan daha fazla ağırlık kaybı doğru değildir. -Lohusalıkta, zayıflama diyeti uygulanmamalıdır. Ancak unlu, yağlı ve şekerli besinleri aşırı yemeğe dikkat edilmelidir. -Doğumdan sonra anne bebeğini emzirirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sulu gıda almaya özen göstermeli ve 2 tane meyve, 2 tabak sebze yemeği, 3 dilim ekmek, 1 yumurta ile 1 bardak sütü günlük besinlerine eklemelidir. -Anne oruç tutmak isterse bebeğinin yeterli beslemesini sağlayabilmek için kendi beslenmesine ayrıca özen göstermelidir. -Demir hapınızı almaya devam edin. Bu hem gebelik süresince azalan demir depolarınızı dolduracak; hem de sütünüzü yoluyla bebeğinizin demir gereksiniminin bir kısmını karşılayacaktır. Doğum Sonrası Banyo -Doğumdan sonra ilk yıkanmalar ayakta duş şeklinde yapılmalıdır. -Sezaryenlı doğum sonrası genellikle 4. ya da 5. günde dikişler alınır ve alındıktan sonra duş alınabilir. Doğum Sonrası Cinsellik -İster sezaryenla olsun, ister normal doğumla olsun doğum sonu kanaması tümüyle kesilmeden önce ilişkide bulunmak doğru değildir. Genel olarak döl yolunun iltihaptan koruyucu ortamı kanama sırasında etkilenir, mikroplara karşı koruyuculuğu azalır. Doğum sonu rahim kolay iltihaplanır. -Bu nedenle ilişki için kanamanın bitmesini beklemek iltihaplı hastalıklardan korunmak için doğru bir davranıştır. -Doğum sonrasında vajende ( haznede) görülebilen kuruluk kadın için rahatsız edici olabilir. Rahatlamak için gliserin kullanılabilir. Çiftler özellikle kadın kendini rahat hissettiğinde, cinsel ilişkiye başlayabilir. Doğum sonrasında bazı kadınlarda cinsel ilişki isteği azalabileceği gibi, kimi kadınlarda da artabilir. Her iki durum da normaldir. Çiftlerin birbirlerine gösterdikleri anlayış ve uyum (özellikle erkeğin) önemlidir. Sezaryen Doğum Sonrası -Sezaryenden sonra anneler kendilerini birkaç gün hasta ve yorgun hissedebilirler. Ameliyat bölgesinde acı duyabilirler. -Sezaryenli anneden kendisini iyi hissettiğinde yürümesi istenir. Yürümek acı verebilir, ama kan dolaşımına yardımcı olacağını düşünün. -Doktorunuz izin vermeden su içmemeli ve yemek yememelisiniz. -Sonda ve serum 24 saat sonra çıkartılır. -Bebeğinizi, uyandıktan sonra ve her ikinizin de sağlık durumu elveriyorsa, sırtüstü ya da yan yatarak hemen emzirmeye başlayabilirsiniz. -Sezaryenden sonra birkaç gün hastanede ( 3 ya da 4 gün) kalacaksınız. -Evde dinlenmeye zaman ayırın. Uykusuz gecelere dayanabilmek için gündüzleri uyumaya çalışın, dinlenin. Ağır şeyler kaldırmayın. Hafif ev işleri yapabilirsiniz, ama aralarda mutlaka dinlenin. -Bol elbiseler, yürürken ve ayakta dururken rahat edebileceğiniz terlikler giyin. -Dikişler alındıktan sonra ayakta duş yapabilirsiniz, ama dikiş yerlerinizi kuru tutmalısınız. -Doğum sonu kanaması bittikten sonra kendinizi hazır hissettiğinizde cinsel ilişkiye başlayabilirsiniz. -İyileşme döneminin, değişmekle beraber, birkaç hafta sürmesi normaldir. Doğumdan Sonra Gebelikte Korunma -Doğum sonrasında kadının üreme organlarının eski fonksiyonlarını kazanmasıyla birlikte kadın yeniden hamile kalabilir. Bebeklerini ek gıda vermeden yalnız anne sütüyle besleyen ve aynı zamanda hiç adet görmeyen annelerin 6 ay süreyle gebe olma şansı yok denecek kadar azdır. -Ancak emzirmek hamile kalmayacağınız anlamına gelmez. Doğum yapmış olmak her an yeni bir gebeliğin olabileceğini düşündürür. -Yeni bir gebelik istemeyen çiftler en kısa zamanda korunmaya başlamalıdırlar. İlk 2 aydan sonra adet görmek, bebeği başka besinlerle doyurmak yeniden gebe kalabileceğinizin habercisidir. -Doğum sonrasında hemen çocuk istense bile bir süre ara vermek gerekir. İki doğum arasında iki yıldan az bir süre olursa hem iki çocuğun hem de annenin sağlığı olumsuz etkilenecek, yaşam kalitesi düşecektir. -Gebelikte korunma yöntemleri sayesinde istenmeyen gebelikten korunmanın yanı sıra cinsel hayat daha zevkli hale gelir, istenmeyen gebelik korkusu sorunu ortadan kaldırır. -Doğum sonrasında bütün korunma yöntemleri kullanılabilir. Herkes için uygun olan tek bir yöntem yoktur ve çiftler kendi durumları hakkında düşünerek ve bir uzmana danışarak seçim yapmalıdırlar. -Ayrıca yöntemin doğru kullanılıp kullanılmaması da yöntemin koruyuculuğunu etkiler. Doğumdan sonrası, hastaneden çıkmadan önce veya 6. haftanın bitiminde adet kanaması olsun ya da olmasın rahim içi araç (spiral) taktırılabilir. -Bebeğini emziren anneler sütü azaltmayan ve hormon düzeyi düşük doğum kontrol haplarını kullanabilirler. Mini hap dediğimiz bu tür haplara doğumdan sonra hemen başlanabilir. Bebeğinizi emzirmiyorsanız diğer doğum haplarını da kullanabilirsiniz. -Kılıf (prezervatif), fitil hemen ilk ilişkide kullanılmaya başlanabilir. Diyafram, norplant (kola takılan çubuklar) koruyucu iğne doğumdan 6 hafta sonra kullanılabilir. -Artık hiç çocuk istemiyorsanız kalıcı olarak sizin ya da eşinizin tüpleri bağlanabilir. Yukarıdaki metinin genel içeriği Amerikan Hastanesi’nin genel broşürlerinden alınmış ve bazı bölümleri tarafımdan değiştirilmiştir. Broşürdeki yazının ana metni ise İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Sağlığı ve Çocuk Birimi tarafından hazırlanmıştır. |
|
Copyright © 2007 Dr.Selçuk Somer