Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
| Tampon kullanımı ve toksik şok sendromu |
-.Sabah kahvaltıda şakalar yapan sağlıklı bir genç kızın genel durumunun hızlı bir şekilde bozulmasının ve daha evvel hiçbir hastalığı olmayan bu kızın 1–2 gün gibi kısa bir süre içerisinde yaşadığımız hayattan ayrılmasının özellikle o kişinin çevresi açısından ne kadar acı bir olay olduğunu anlatmak gereksiz. -Özellikle buna neden olan hastalık sadece tedbirsizlik nedeniyle gelişmiş ise durum vicdanen daha da zor kabullenilebilir, Toksik Şok Sendromu (TŞS) gibi. Bu sendrom yani hastalık tablosu (tek bir sebebi olmadığı için hastalık demiyoruz) bir çok organı hızlı bir şekilde etkileyen bir durumdur. Kadın Doğum Uzmanları ile birlikte Enfeksiyon Uzmanları’nı da yakından ilgilendirir. Özellikle tampon kullanan ve adet gören kadınlarda ortaya çıkması kötü de olsa bu sendromun reklamıdır. Stafilokokus aerous denen ve kadınların yüzde 10’unun normal vajina ortamında yaşayan bir tür bakteri bu duruma sebeptir. 30 yaş altında daha sık izlenmektedir. Bu yaşlarda daha sık görülmesinin sebebi bu dönemlerde daha sık yaşanan cinsellik, hızlı yaşam, bağışıklık sistemini etkileyen alkol sigara gibi maddelerin daha fazla kullanılması, ruhsal durumun daha çok karışık olması vs.ile açıklanmaya çalışılmaktadır. 10,000 kadında 1 gözükse de olayın dramatikliği konuya ilgi çekmektedir. Gerçek TŞS’nun yüzde 10 kadarı ölümle sonuçlanır. -Durup dururken TŞS oluşmaz. Ortamda bakteri olsa da vücut sağlam ise bakteri vücuda giremediği müddetçe kötü sonuçlar oluşamaz. Öncelikle vücuda gireceği bir delik (yara, iltihap odağı vs) gereklidir. Kullanılan tamponun vajen TŞS duvarında fark edilmeyen küçük yaralar oluşturduğu ve bu nedenle hastalığın vücuda girdiği sanılmaktadır. Ancak her cinsel aktif kadında ilişki sırasında vajende fark edilemeyen ufak yaraların olabileceği bilinmektedir. Bakterilerin, virüslerin vücuda giriş noktalarıdır. Dolayısıyla da tampon kullanmayan veya o an adet görmeyen veya yeni doğum yapmış veya vajinal mini pet kullanan kadınlarda da daha az sıklıkla da olsa bu tablo ortaya çıkabilir. -Bu bakterinin yaydığı toksin vajende bulunan bir yaradan vücuda karışabilirse kan dolaşımına geçip hayati önem taşıyan böbrek, karaciğer, santral sinir sistemi, solunum sistemi ve en önemlisi kalp kasını etkileyerek hastayı şoka sokup, kişinin bağışıklık sistemine bağlı olarak 48 saat gibi kısa bir sürede ölüme bile sebebiyet verebilir. Tıbbi tablo sadece doktorları ilgilendirir ancak erken teşhis ve tedavi gerçekten hayat kurtarıcı olabilir. Bu nedenle adet görürken ateşi çıkmaya başlayan, halsizleşen, genel durumu farklılaşan kişilerde dikkat edilmelidir. İlk günlere özgü şikayetler aslında çok çeşitli olabilir. Ateş, halsizlik yanında, kusma, ishal, terleme, baş ağrısı, boğaz ağrı, kas ağrısı, düşük tansiyon ve ciltte kızarıklıklar da görülebilir. -Aslında tampon kullanımı bir kadın için özgürlüktür. Adet döneminde istenilen her kıyafetin giyilebilmesi, kokunun daha iyi hapsedilmesi, denize, havuza rahatlıkla girilebilmesi nedeniyle, birçok cinsel aktif olan veya olmayan kadının tercihidir. Özellikle doğru kullanıldığı takdirde bir kadının asla hissedebileceği bir yabancı cisim değildir. Birçok kadın günlük hayat ritminde tamponu çıkarıp çıkarmadığını unutabilir. Nadir durumlarda cinsel ilişki her iki tarafın fark etmeyeceği bir şekilde gerçekleşebilir. Birçok jinekologun kendisine tampon kontrolü için gelmiş hasta hikayesi vardır. -TŞS’nun dramatikliği kadınlarda tampon kullanımını konusunda tereddüt oluşturmaktadır. Özellikle de ülkemizde. Ancak gerçekçi konuşmak gerekirse…. -Ölüm vakaların görüldüğü kadınların çoğu tamponu takıp içeride unutmuş, üzerinden haftalar geçmiş, ağrı, ateş oluşmasına rağmen doktora gitmemiş veya gidememiş kişilerdir (daha düşük zeka, eğitim ve sosyal sınıf seviyesi gibi). Günde 2–3 defa tampon değiştiren, düzenli jinekolog kontrolüne giden, kendisinde herhangi bir problem olduğunda doktora başvurabilen kadınlarda bu tablonun izlenmesi çok çok nadirdir. -Adet döneminde kullanılan petlerin yaptığı alerjik reaksiyonları ve diğer problemleri göz önüne alırsak doğru ve bilinçli kadınlar için tampon vazgeçilmez olabilir. Hatta daha da sağlıklı olduğu bile söyleyebilirim. -Asıl konu kişinin kendisinde değişiklik fark ettiğinde kolay ve hızlı bir şekilde başvurabileceği danışmanı (jinekoloğu) olabilmesidir. Doğru ve abartısız bilgilendirme konforlu hayat demektir çünkü. Dr. Selçuk SOMER Ağustos 2008 |
|
Copyright © 2007 Dr.Selçuk Somer